Gure lanean ohikoa da eliza bateko kontzertu batean pantaila bat jartzea, abesbatzak eta bakarlariek korutik abesten dutenean, hau da, tenpluaren atzealdean, organoaren ondoan egon ohi den gune altxatu horretatik. Arazoa: aulkiek aldarera begiratzen dute, eta inor ez da ordubetez atzera begira jartzen bizkarrean dituen abeslariak ikusteko. Beraz, pantaila handi bat muntatzen dugu aurrean, proiektore indartsu batekin, eta zuzeneko errealizazio txiki bat egiten dugu hainbat kamerarekin. Dena ezin hobeto, harik eta arretaz begiratzen duzun arte: ikusleek nota entzuten dute abeslariaren ahoa hura esaten ikusi baino une bat lehenago. Eta ez, ez da gure kontua, ezta proiektore jakin horrena ere. Beti gertatzen da.

Benetako arrazoia: kateko begizta bakoitzak pixka bat behar du

Zerbait grabatu eta zuzenean pantaila batera bidaltzen duzunean, irudia ez da berehala bidaiatzen kameratik ikusleengana. Hori (ia) gertatzen zen zuzeneko bideo-seinalearekin eta hodi-pantailekin lan egiten genuenean. Orain gailu digitalen kate batetik igarotzen da, eta bakoitzak bere atzerapen-alea gehitzen du:

  • Kamerak sentsorearekin jasotzen du irudia, bere prozesadoreak seinale digital bihurtzen du eta konprimitu egiten du kabletik atera aurretik.
  • Errealizazio-mahaiak (guk ATEM bat erabiltzen dugu) seinale hori gainerako kamerekin nahasten du, trantsizioak aplikatzen ditu eta berreskalatu egiten du. Barrutik, bere txiparekin prozesatzen du irudia hark ere.
  • Seinalearen transmisioak, HDMI, SDI edo zuntz bidez izan, bere denbora gehitzen du, batez ere kableak eliza baten nabe osoa zeharkatzen badu. Eta transmisioa haririk gabeko igorle eta hargailuarekin egiten bada, are atzerapen handiagoa.
  • Pantailaren edo proiektorearen prozesadoreak, katearen amaieran, irudia berriro eskalatzen du panelaren edo oihalaren bereizmen zehatzera. Hau da, beste txip bat du seinalea deskonprimitu eta birsortzeko, fotograma bakoitza «margotzeko».

Urrats bakoitza milisegundo gutxi batzuk besterik ez da, baina batu egiten dira. Eliza-produkzio batean neurtutako benetako kasu batek (bideo-mahai estandarrarekin) 80 ms inguruko atzerapena ematen zuen switcherrean bakarrik; ekipoa aldatuta, atzerapen hori 360 ms-ra irits daiteke.

Zenbat da «gehiegi»? Belarriak jartzen duen muga

Hona hemen alderdi bitxia: giza belarria ez da berdin zorrotza bi norabideetan. Erreferentziazko arau teknikoak (ITU-R BT.1359) ezartzen du arazoa audioa bideoari 45 ms baino gehiago aurreratzen zaionetik hautematen dugula, baina 125 ms arte onartzen ditugula bideoa audioaren atzetik badoa, gure elizako kasuan bezala. Hau da: askoz ohituago gaude irudia berandu ikustera soinua berandu entzutera baino (urrunean norbait zerbait kolpatzen ikusten duzunean gertatzen denaren antzekoa: soinua beti geroago iristen zaizu). Arazoa da benetako produkzio batean, katean begizta ugari daudenean, oso erraza dela 125 ms horiek gainditzea inor konturatu gabe, ikusleek nabaritzen duten arte.

Zergatik doazen LED panelak proiektore bat baino okerrago

Hona hemen hau ikertzean gehien harritu gintuen datua: proiektore batekin, seinalea eskalatze-prozesadore bakar batetik igarotzen da. LED panelezko pantaila batekin, urrats gehigarri bat dago: txartel grafiko bat («kontrolagailua» edo «hargailua»), seinalea panel bakoitzak erakuts dezakeen zerbait bihurtzen duena, milaka argi-puntu sinkronizatuz. Mota honetako txartelen fabrikatzaileen neurketek, ikusi ditugunek, 13 eta 74 milisegundo artekoak dira urrats horretan bakarrik, «latentzia baxuko» modua aktibatuta dagoen ala ez. Aurreko guztiari gehitzen zaizkion milisegundoak dira, eta proiektore arrunt batek kudeatu behar ez dituenak. Horregatik, kontzertu batean LED pantaila erraldoi bat proiekzio-pantaila bat baino pixka bat «atzeratuago» doala iruditu bazaizu inoiz, ez da zure irudipena.

Aurrekontu milioidunekin ere ez da inor libratzen

Hau ez da aurrekontu estuaren arazoa. Fisika eta seinale-prozesamendua da. Jakina, ekitaldi batean zenbat eta diru gehiago egon, orduan eta ekipo hobeak erabil daitezke. Ekipo horien prezio-desberdintasun gehienak, hain zuzen ere, kalitate-galera txikiagoan eta irudiaren prozesamenduko fluxu hobean (azkartasunean) daude. Desberdintasun bakarra da bira handi batean soinu-taldeak normalean audioa nahita atzeratuz konpentsatzen duela, irudiarekin berriro bat etor dadin; eliza bateko kontzertu txiki batean, edo musika/ahotsa zuzenean entzuten den edozein ekitaldian, bideraezina litzateke hori. Imajina dezakezu zuzeneko soinua entzutea eta, horrez gain, anplifikatutako beste bat dagokion atzerapenarekin?

Datu bitxi gisa, opera egiten den antzokietan hodizko monitoreak (hodizko telebista zaharrak) eta zuri-beltzean mantentzen saiatu dira alboetako monitoreetarako. Monitore horietan zuzendaria jasotzen duen kamera baten seinalea emititzen da, eta abeslariek zuzendariari aurrez aurre begira egon beharrik ez izateko balio du. Horrela, alboetan monitoreak dituzte zuzendariari jarraitzeko eta eszena-mugimendu naturalagoak egiteko. Bada, duela urte asko eraikitako antzokiek monitore horiek eta kamera hori urrea bezala gorde eta mantendu dituzte. Seinale hori zuzena delako, telebista-seinale analogikoa. Hor ez dago atzerapen hautemangarririk. Irrati-uhin bat bezain azkar doa, baina kable bidez. Monitore lauak eta zuzendaria jasotzen duen kamera digitala dituzten antzokietan, beti dago ia segundo laurden bateko atzerapena. Eta hori, edozein abeslarirentzat, lan astuna da.

Nola kudeatzen dugun guk aiVídeon

Praktikan, ez gara saiatzen atzerapena guztiz ezabatzen (oso garestia litzateke eta, normalean grabatzen ditugun ekitaldietarako, alferrikakoa): katea ahalik eta laburren mantentzen dugu. Kameraren eta pantailaren artean zenbat eta aparatu gutxiago egon, orduan eta milisegundo gutxiago pilatzen dira; beraz, alferrikako eskalatzeak saihesten ditugu, kable labur eta kalitatezkoak erabiltzen ditugu, eta sistema osoa probatzen dugu ekitaldiaren aurretik, egun zehatz horretan benetan zenbateko atzerapena izango dugun jakiteko (ez da inoiz guztiz berdina izaten, konbinatzen duzun ekipoaren araberakoa da). Eta, batez ere, ekitaldia antolatzen duenari abisatzen diogu desfase txiki hori normala dela, ez gure akatsa: teknologiak funtzionatzeko duen moduaren parte da, eta kitto.

Kontzertu bat pantailan ikusten ari zinela desfase hori nabaritu baduzu inoiz eta zalantzarekin geratu bazinen, badakizu nondik datorren. Eta zuzeneko musika eta pantailak dituen ekitaldi bat antolatzen ari bazara, kontaiguzu zer espazio den: ziur antzeko zerbait bizi izan dugula eta emaitza ahalik eta hobekien ikus (eta sinkroniza) dadin lagun diezazukegula.